آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )

511

ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )

در افسانه‌ها آمده است ، كه اين شهر را طابق النعل بالنعل مطابق نقشهء انطاكيه بنا كرده بودند ، بطوريكه هر يك از مهاجرين منزل خود را به آسانى يافت « 1 » . كسرى در آنجا چندين حمام و يك ميدان اسب‌دوانى بنا نمود و بسكنهء آن امتيازات و عنايات مخصوص مبذول داشت ، از جمله مسيحيان را آزادى مذهبى عطا نمود . اهالى اين شهر مستقيما تحت نظر شاه قرار گرفتند و هرگاه مجرمى بدانجا پناهنده ميشد ، كسى حق نداشت معترض او بشود « 2 » . در مغرب دجله آثار حصارى ديده مىشود ، كه قسمت اعظم آن را با آجر بابل ساخته‌اند و مساحتى قريب 286 هكتار را احاطه نموده است . اين شهر سلوكيه است ، كه قديميترين قسمتهاى پايتخت بشمار ميرود و اردشير اول بخشى از آن را مجددا بنا كرد و آن را ويه‌اردشير نام نهاد « 3 » . حصار آن همان ديوار شهر سلوكيه عهد سلوكيان است « 4 » . شهر ماحوزا « 5 » مجاور سلوكيه بود . از آن گذشته مؤلفين يهود و سريانى كلمه

--> ( 1 ) - طبرى ، ص 898 ، نلدكه ، ص 165 . ( 2 ) - پروكوپيوس ، جنگ ايران 2 ر 14 ر 4 - 1 . ( 3 ) - ويه اردشير Veh - Ardasher پهلوى « به اردشير » است . عقيده نلدكه ( مجله شرقى وين ، دوره 16 ( 1902 ) ، ص 7 ) ، مبنى بر اينكه معنى حقيقى ويه‌اردشير « خانه اردشير » است ، ويه همان بى be آرمى است ، كه به معناى خانه است ، ظاهرا خطاست ، ر ك بيلى ، بولتن شرقى ، 9 ، ص 232 . ( 4 ) - زاره - هرتسفلد ، سفر باستان‌شناسى ، ص 50 و بعد . ( 5 ) - ماحوزا مفرد است ؛ مقايسه شود با بالاتر ، ص 406 بنابر كتاب آميانوس ( كتاب 25 ، بند 5 ، پاره 3 ) كوش Coche يا بسريانى كوخى Kokhe نام ديگر سلوكيه بود . اما ادوارد مير ميگويد ( گزارشهاى انجمن شرقى آلمان - Mitt . d . Deutschen Orient Gcs شماره 67 ، ص 18 ) ، كه كلمه كش بغلط در متن مغشوش آميانوس راه يافته است . زسيموس zosimos ( كتاب سوم ، 23 و بعد ) عبارتى دارد ، كه تقريبا عين مطالب آميانوس است ، در آنجا نيز كلمه Zokhase را به صورتى آورده . كه فساد در آن راه يافته است . مطابق عبارت ديگرى كه آميانوس ( كتاب 26 ، بند 6 ، پاره 2 ) ميآورد كوش قدرى دور تر از سلوكيه در مصب نهر ملكا ، كه بدجله ميريزد ، واقع بود .